📋 Tender Overview
Prezident Shavkat Mirziioev elektr energetikasini rivozhlantirish istikbollari va iokilgi-energetika tarmogidagi loiikhalarni boshkarish mekhanizmlarini takomillashtirishga oid takdimot bilan tanishdi.
Energetika tizimi iktisodii usish, investitsiia faolligi va akholi farovonligini taminlashning mukhim omillaridan biri khisoblanadi.
Sunggi iillarda sokhaga khususii sektor va khorizhii investorlar keng zhalb kilinib, iangi generatsiia kuvvatlarini barpo etish, kaita tiklanuvchi energiia manbalarini rivozhlantirish va tarmoklarni modernizatsiia kilish buiicha iirik loiikhalar amalga oshirildi. Bu boradagi islokhotlar natizhasida kuiosh va shamol elektr stantsiialarining umumii kuvvati 6,3 gigavattdan oshdi. Gidroelektr stantsiialar soni 100 tadan ortib, ularning umumii kuvvati 2,5 gigavattga iakinlashdi. Kaita tiklanuvchi energiia manbalari kengaiishi khisobiga khar iili katta mikdorda tabiii gaz tezhalmokda.
2030 iilga borib, mamlakat iktisodiioti khazhmini 300 milliard dollarga etkazish maksad kilingan, akholi soni esa 41 milliondan ortishi kutilmokda. Sanoatning uzida elektr energiiasi istemoli 2030 iilgacha 38 milliard kilovatt-soatdan 53,5 milliard kilovatt-soatgacha usishi prognoz kilinmokda. Elektromobillar va data-markazlar rivozhlanishi kham tizimga kushimcha iuklama beradi.
Shu bois, generatsiia kuvvatlarini talabdan oldin rivozhlantirish, elektr tarmoklarining utkazuvchanligini oshirish va etarli zakhira kuvvatlarini shakllantirish zarurligi kaid etildi.
Rezhaga kura, 2030 iilga borib, mamlakatdagi generatsiia kuvvatlari 46,1 gigavattga etkazilib, iiliga kariib 129 milliard kilovatt-soat elektr energiiasi ishlab chikarish imkoniiati iaratiladi. 2035 iilda esa kuvvatlarni 57,2 gigavattga, iillik generatsiiani 154,7 milliard kilovatt-soatga etkazish kuzda tutilgan.
Takdimotda elektr energiiasi istemolining turli usish stsenariilari kham kurib chikildi.
Khisob-kitoblarga kura, istemol mutadil usganda 2030 iilgacha generatsiia va talab urtasida etarli muvozanat saklanadi. Birok iktisodiiot, sanoat, elektr transport va rakamli infratuzilma tez suratlarda rivozhlangan takdirda kushimcha generatsiia kuvvatlariga ekhtiiozh paido buladi.
Davlatimiz rakhbari energetika sokhasidagi rezhalar iktisodiiotning iukori usish suratlarini khisobga olgan kholda shakllantirilishi, tizimda doimo etarli zakhira kuvvati bulishi shartligini takidladi.
Shundan kelib chikib, kushimcha shamol elektr stantsiialari va energiia saklash tizimlarini barpo etish, amalga oshirilaiotgan kuiosh va shamol energetikasi loiikhalarini zhadallashtirish buiicha takliflar kurib chikildi.
Aini paitda iktisodii samaradorligi past, moliialashtirish manbasi anik bulmagan ioki uzok vaktdan buion kechikaiotgan airim loiikhalarni kaita kurib chikish zarurligi kaid etildi. Iangi kuvvatlarni tanlashda fakat ularning khazhmi emas, balki elektr energiiasi tannarkhi, tarmokka ulanish imkoniiati, energiia saklash tizimlari bilan uigunligi va umumii energobalansga tasiri asosii mezon bulishi belgilandi.
Kaita tiklanuvchi energiia manbalari ulushi ortib borgan sari energiia saklash tizimlarining akhamiiati kham oshmokda.
Bundai tizimlar kunduzi kuiosh va shamol stantsiialarida ishlab chikarilgan elektr energiiasini tuplab, uni kechki iukori iuklama vaktida tarmokka uzatish imkonini beradi. Bu ananavii elektr stantsiialarida kushimcha gaz iokish zaruratini kamaitirib, butun tizim barkarorligini oshiradi.
Khozir energiia saklash tizimlari buiicha umumii kuvvati 4,2 gigavatt bulgan 26 ta loiikha shakllantirilgan. Ulardan 17 tasi amalga oshirish boskichida. 2030 iilgacha aini iunalishda kushimcha iangi loiikhalarni shakllantirish taklif kilindi.
Prezidentimiz generatsiia kuvvatlarini kupaitirish bilan birga ularni istemolchilarga etkazib beradigan magistral tarmok va podstantsiialarni kham oldindan barpo etish zarurligini kursatib utdi.
2030 iilga kadar 9 ta 220 kilovoltli va 7 ta 500 kilovoltli iangi podstantsiia kurish, kariib 5 ming kilometr iangi elektr uzatish tarmoklarini barpo etish rezhalashtirilgan. Bu iangi elektr stantsiialarini energotizimga ulash, khududlar urtasida kuvvat almashinuvini kengaitirish imkonini beradi.
Khususan, 2027-2029 iillarda bir kator strategik 500 kilovoltli elektr uzatish tarmoklari va iangi podstantsiialarni ishga tushirish kuzda tutilgan. Takdimotda ularning kurilish kholati, moliialashtirish masalalari va mavzhud kechikishlarni bartaraf etish choralari alokhida kurib chikildi.
Korakalpogistonda kaita tiklanuvchi energiianing katta salokhiiatidan foidalangan kholda rakamli iktisodiiot uchun iangi infratuzilma iaratish masalasi kham mukhokama kilindi.
Khududda istikbolli shamol elektr stantsiialarini 1 gigavatt kuvvatli data-markazlar bilan boglash, buning uchun iangi 220 kilovoltli podstantsiia va elektr uzatish tarmoklarini kurish taklif etildi. Mazkur infratuzilma iangi data-markazlarni energotizimga integratsiia kilish, iukori tekhnologiiali investitsiialarni zhalb etish va khududning mavzhud energetik salokhiiatidan samarali foidalanish imkonini beradi.
Takdimotda sokhadagi investitsiia loiikhalarini shakllantirish va amalga oshirish tizimini tubdan uzgartirish buiicha takliflarga alokhida etibor karatildi.
Amalda kup khollarda loiikha investor tashabbusidan boshlanadi. Er maidoni, tarmokka ulanish, tekhnik shartlar, tarif va investitsiia bitimlari turli idoralar bilan alokhida kelishiladi. Bu esa zharaionlarning chuzilishi, idoralar funktsiialarining takrorlanishi va airim loiikhalarning tizim ekhtiiozhi bilan etarlicha boglanmasligiga olib kelmokda.
Shu bois, iangi boshkaruv modeli taklif kilindi.
Endilikda energetika loiikhalari, eng avvalo, iktisodiiot, akholi va khududlarning istikboldagi ekhtiiozhidan kelib chikib shakllantiriladi. Avval talab aniklanadi, keiin zarur generatsiia va infratuzilma kuvvatlari rezhalashtiriladi. Er maidoni, tarmokka ulanish nuktasi va tekhnik echimlari oldindan taiior bulgan loiikha shakllantirilib, investor ochik va rakobatli
